
ranei i runga i YouTube
LI te wā tuatahi, i whakautu ahau i te pātai a tētahi kaipānui Porotetani mō te mea ka taea e te Whaea Tapu te puta mai me te kōrero mai ki a tātou mā roto i ngā wairuatanga, me ētahi atu (tirohia Ka taea e Meri te kōrero ki a tātou?I whakautu mai ia me tētahi atu reta atawhai me ētahi atu kōrero. Anei tētahi wāhanga o tana reta:
E te tuakana, e Maka,
Ngā mihi nui ki a koe mō te wā i pau ki te tuku mai i tētahi whakaaturanga whakaoho whakaaro o te hītori o te tūnga o te Hāhi Katorika mō te putanga mai o Meri, te whaea o Ihu, ki ngā tāngata o te ao. Kāore rawa i te rangona, i kitea rānei ēnei kōrero me ngā tirohanga e te hunga ehara i te Katorika pērā i a I. He mea tino āwhina te kōrero mātau i waenganui i ngā Katorika me ngā Porotetana ki te wawahi i ngā pakitara o te kore māramatanga i waenganui i a tātou.
E whakapono ana ahau "i roto te Atua i a te Karaiti e hohou ana i te rongo o te ao ki a ia anō". E whakapono ana ahau i te wā i runga i te ripeka, ka mea a Ihu "Kua oti", ka haehaea te arai o te temepara mai i runga ki raro. E whakapono ana ahau ko te tohu tēnā kāore tātou te tangata e hiahia ana ki tētahi takawaenga i waenganui i a tātou me te Atua, nā te mea ko Ihu, te patunga tapu tino tika, kore hara, i tukuna kotahi mō ngā hara katoa.
I roto i te upoko 14 o Hoani, ka kite tātou kua tuhia ko Ihu ME te Matua ka haere mai, ka noho tahi me te hunga e whakaae ana, e whakarongo ana ki ngā whakaakoranga a Ihu. Nō reira, ka kite tātou i te pikitia ataahua o te Tokotoru Tapu e noho ana i roto i a tātou ina whakapono tātou ki a Ia i roto i te ngākau, nā te aroha noa e homai ana e Ia. Kua whakangawaritia e Ia te Ara mō tātou mā te homai i tana Kupu ki a tātou, me te whakarato i te patunga tapu kia hoki ai tātou ki a Ia, kia ora ai anō i te wairua.
Heoi, e whakapono ana ahau kei te whakamatautauria te tangata kia whai "tohunga" anō, pērā i te Kawenata Tawhito, me ētahi atu takawaenga hei whakatata atu ki te Atua nā tō tātou whakaaro hara, tō tātou whakaponokore he nui tana patunga tapu, tō tātou whakaaro koretake, me tō tātou hiahia tangata ki te whakahaere me te kī ko tā tātou mahi he wāhanga pea o tō tātou whakaoranga, e whakamānawa ana i tō tātou whakapehapeha. Ahakoa ngā "tohunga" me ētahi atu whakapakoko e whakamānawa ana i a tātou, ka ārai i a tātou kei whakawhirinaki anake ki te patunga tapu a te Karaiti, ā, kei haere tika mai "mā roto i te arai" ki te Ariki, ki a Ihu, me te ripeneta whakaiti.
I a au e haere ana ki Iharaira, i Peterehema, ka kite ahau i tētahi wahine e kihi ana i te karāhe o tētahi ata kua kati, e tangi ana i a ia e mahi ana. Ko taku tumanako anake ko tana whakapono kei roto i a Ihu, kaua i roto i te ata. Kei te āwangawanga anō hoki ahau mō ngā taonga tuku iho o te hunga tapu, o ngā mea tūturu rānei, o ngā mea e kiia ana he tapu.
Nō reira, me wehewehe tēnei kia rua ngā whakahē, ngā kereme rānei a taku kaipānui:
- Kāore e taea te arataki i waenganui i te Atua me te tangata i tētahi atu arataki.
- Nā te mea kei roto i te tangata whakapono te Tokotoru Tapu, kāore tātou e hiahia ki tētahi mea, ki tētahi atu rānei hei tuku i te aroha noa. Nō reira, he mea hanga koretake te tohungatanga e te tangata, pērā i ngā taonga tuku iho, ngā ata, ngā whakapakoko, ngā karakia rānei ki ngā Hunga Tapu.
Kaitakawaenga o ngā Kaitakawaenga
He mārama te pātai mō te takawaenga ahurei a Ihu Karaiti i waenganui i te Matua me te toenga o te tangata:
Kotahi hoki te Atua, kotahi te takawaenga i waenganui i te Atua, i te tangata, ko Karaiti Ihu. (1 Timoti 2:5; tirohia hoki 1 Kōri 8:6; Hiperu 8:6; 9:15; 12:24, me Roma 5:15)
Nō reira, kua whakaako te Hāhi Katorika mai anō i te tīmatanga, ā, i whakaūtia anō i roto i tētahi tuhinga hou,[1]Māter Populis Fidelis, n. 24 ko Ihu te ra Ko te takawaenga i waenganui i a tātou me te Matua. Kāore he whakaoranga engari mā roto i a Ia. Engari ko te tikanga o tēnei kāore he tangata kē atu e taea te whakawhitiwhiti ngā aroha noa i whakawhiwhia mai e ia mō tātou i roto i tōna mamae, tōna matenga, me tōna aranga mai?
E tuhituhi ana a Hato Paora:
Ahakoa he tokomaha tātou, he tinana kotahi i roto i a te Karaiti, he wāhanga hoki tātou tetahi no tetahi… he rerekē ngā mea e homai ana ki a tātou, e ai ki te aroha noa i homai ki a tātou… (Roma 12: 5-6)
Mena ko tātou te "tinana o te Karaiti" ngaro, me pēhea rā e kore ai tātou e "wāhi i roto i te āhua atua", e ai ki tā Hato Pita?[2]2 Peter 1: 4 E tino mahi ana tātou, i tētahi wāhanga, i runga anō i ngā "mea homai" me te "atawhai kua homai ki a tātou":
He maha ngā momo homaitanga wairua, engari kotahi te Wairua; he maha ngā momo mahi, engari kotahi te Ariki; he maha ngā mahi, engari kotahi te Atua e mahi ana i ngā mea katoa i roto i te katoa. Ki ia tangata, ki ia tangata, e homai ana te whakakitenga o te Wairua hei painga. Ki tetahi e homai ana e te Wairua te whakapuakitanga o te whakaaro nui; ki tetahi atu ko te whakapuakitanga o te matauranga, e ai ki taua Wairua; ki tetahi atu ko te whakapono, e ai ki taua Wairua; ki tetahi atu ko ngā mana whakaora, e ai ki taua Wairua; ki tetahi atu ko ngā mahi mana; ki tetahi atu ko te poropititanga; ki tetahi atu ko te mōhio ki ngā wairua; ki tetahi atu ko ngā reo rerekē; ki tetahi atu ko te whakamaoritanga i ngā reo. (1 Corinthians 12: 4-10)
Ko te whakamaoritanga o te kupu "taonga" i konei ko: karismata, he hononga whakapono me te reo ki te kupu "atawhai" (charis) i te reo Kariki. Ahakoa ko te Atua te "whakaputa" i ngā karahimana katoa "i roto i te katoa," ka taea e ia Karaitiana, ki tētahi taumata, ki tētahi atu rānei, te tuku i ēnei manaakitanga i te mea e whakakitea ana e te Wairua Tapu. Ko wai ka taea te tautohe i tēnei? Ki te kōrero tetahi i tētahi kupu mātauranga, ki te poropiti tetahi, ki te whakapa tetahi i ōna ringa ki runga i te hunga mate, ā, ka ora rātou, ki te kī rānei i te Wairua, ki te ara ake rānei i te hunga mate; ki te kōrero tetahi i ngā reo ke, ki te pei rānei i ngā rewera i rite ki tā Ihu i kī ai ka mahia e te hunga whakapono...[3]Mark 16: 17-18 i roto i ēnei mea katoa, e whakaū ana ngā whakaakoranga Katorika, pērā i te Whaea Tapu me tōna whaea wairua, ko tēnei…
…te awe ki te tangata… e rere mai ana i te nui whakaharahara o ngā mahi pai a te Karaiti, e okioki ana ki tāna takawaenga, e whakawhirinaki katoa ana ki a ia, ā, e kohia ana tōna mana katoa mai i a ia.—Catechism of the Catholic Church, n. 970
Kua tohuhia i roto i te Kenese 3:15 ka patua e te uri o te "wahine" te māhunga o Hatana. Ehara i te mea ko Ihu anake te take o tēnei, engari ko āna ākonga anō hoki, e ai ki te Ariki tonu:
Nana, kua hoatu e ahau ki a koutou te mana ki te takahi i ngā nakahi, me ngā kopiona, me te kaha katoa o te hoariri. (Luke 10: 19)
Ki te kī mārama, he takawaenga ia Karaitiana mō te Kaitakawaenga. E whakaatu ana a te Karaiti i tōna mana nui mā te tuku i a tātou, ngā mea hanga noa iho, kia whai wāhi ki te whakatutuki i tana mahere. Ka pena tātou mā roto i āna taonga, me te mana o tā tātou inoi wawao:
He nui te mana o te inoi kaha a te tangata tika. (James 5: 16)
Ngā Taonga Whakahirahira, Ngā Ata, me Ngā Whakapakoko
Ahakoa ehara i te rite ki ngā karisma, ka taea anō hoki e ngā taonga tuku iho, ngā ata me ngā whakapakoko te noho hei taputapu o te aroha noa o te Atua.
Whakaahua Tapu
He mārama te Karaipiture:
Kei hanga e koe he whakapakoko mou, he ritenga ranei o tetahi mea o te rangi i runga, o te whenua ranei i raro, o te wai ranei i raro i te whenua. Kei piko koe ki to ratou aroaro, kei mahi ranei ki ena mea. (Deuteronomy 5: 8-9)
He mārama te horopaki: i whakatūpatohia ngā Iharaira kia kaua e whai i ngā iwi karakia i te taha, nā rātou i hanga te tikanga tūturu whakapakoko i piko ai tō rātou iwi ki reira. E pā ana tēnei whakatūpato ki karakia whakapakoko. Engari i kīia rānei tēnei whakahau a te Atua kāore e taea e tana Iwi te hanga i tetahi ngā whakaahua? Engari, ko te Atua tonu i whakahau kia uru ki roto i te Āka o te Kawenata te āhua o ngā anahera:
Me hanga e koe kia rua ngā kerupima, he mea patu te koura, mō ngā pito e rua o te taupoki; me hanga tētahi kerupima ki tētahi pito, tētahi kerupima ki tētahi pito... (Exodus 25: 18-19)
Heoi anō, ko te temepara tapu tonu me whakauru ngā kerupima whakairo, ngā rākau, ngā putiputi, ngā kau, ngā raiona, me ērā atu mea — arā, te āhua o ngā mea o te rangi i runga, o te whenua i raro. Kia mahara hoki ki te whakahaunga a Mohi kia hanga he nakahi parahi hei tohu mō te Ripeka, kia taea ai e te Iharaira katoa e ngaua ana e te nakahi te titiro ki taua mea "ā, ka ora."[4]Numbers 21: 9 Nō reira, ehara i te mea ko te tāruaruatanga o te āhua o ēnei mea mai i te rangi me te whenua te raruraru, engari ko te karakia haahi tera pea ka haere tahi me rātou.
Kāore ngā Katorika e karakia ki ngā whakapakoko, ki ngā ata rānei, ā, ka takahi tēnei i te Ture tuatahi kia kaua e whai atua kē atu i mua i te Ariki, i te Atua. Engari, pērā tonu tā mātou pupuri i ngā whakaahua o ngā mema o te whānau e hiahia ana mātou kia maumahara, ngā Katorika. whakaumahara [5]arā, whakaute, honore ngā whakaahua o Meri me ngā Hunga Tapu hei whakamahara i a tātou ki tā rātou whakaaturanga, hei inoi hoki mō tā rātou inoi. Kia mahara, he mana nui te inoi kaha a te tangata tika, ā, i te wā whakamutunga, i kōrero ahau mō te tukunga a ngā kaumātua i te Rangi i ngā inoi a te hunga whakapono i te whenua ki te Atua (Whakakitenga 5:8). Heoi anō, e mea ana a Hato Pita:
Nā, kua horoia nei e koutou ō koutou wairua, nā te ngohengohe ki te pono, e kore iho ai he tinihanga o te aroha ki ngā teina, kia aroha nui koutou tetahi ki tetahi, he aroha nui ki te ngākau parakore. (1 Pita 1: 22)
Ahakoa kei te whenua tonu tātou, kei te ora tonu rānei, he wāhanga tātou katoa o te tinana kotahi i roto i a te Karaiti. Kāore e mutu tēnā ina mate te Karaitiana! Ki te mea he mea anō, he tata ake rātou ki a tātou i mua, nā te mea, i te Rangi, kua tino purea rātou, kua tino honoa ki a Ihu, nāna nei e noho ana i roto i a tātou i konei i te whenua, i roto i te hunga e pupuri ana i tana Kupu (tirohia a Hoani 14:23). Nō reira, e kī ana a Hato Paora:
…nā te mea e karapotia ana tātou e te nui o te kapua o nga kaiwhakaatu, kia whakarerea e tātou ngā taumahatanga katoa me ngā hara e piri mai ana ki a tātou, kia u tonu tātou ki te oma i te oma e takoto nei i mua i a tātou, me te titiro tonu ō tātou kanohi ki a Ihu, ki te kaiārahi, ki te kaiwhakaoti i te whakapono. (Nga Hiperu 12: 1-2)
E titiro tonu ana mātou ki a Ihu, engari e aroha ana mātou ki ō mātou teina, ki ō mātou tuākana, ahakoa kei hea rātou.
Nga Pata
Ko ngā kākahu i mau ai te tini o te hunga tapu, tae atu ki ngā kongakonga o ō rātou wheua, ka kitea puta noa i te Karaitianatanga, inā koa kei roto i ngā aata o ia Hāhi Katorika. Ka karangatia ēnei e ngā Katorika he taonga tuku iho. He manaakitanga kei ahau te maha o ēnei, tae atu ki tētahi kongakonga wheua o Hato Hoani Kaiiriiri me Hato Paora, me ētahi atu. He pai tēnei mō te Paipera?
Whakaarohia ēnei tuhinga i te tīmatanga o te horapa o te Hāhi hou i muri i te Petekoha:
…i mauria hoki e rātou ngā tūroro ki ngā ara, whakatakotoria ana ki runga i ngā moenga, i ngā whāriki, kia tau ai te atarangi o Pita ki tētahi, ki tētahi rānei o rātou ina haere… ā, ora katoa ana rātou. (Nga Mahi 5: 15-16)
Nā te mea whakamiharo o ngā mahi mana a te Atua i mahia e Paora, i te wā i pania ai ngā tauera mata, ngā ēperona rānei ki te hunga mate, ka mutu ō rātou mate, ā, puta mai ana ngā wairua kino i roto i a rātou. (Nga Mahi 19: 11-12)
Kāore pea tēnei i miharo te Hāhi o mua pērā i tō whakaaro. Ko te nuinga o ngā Hūrai kua tahuri ki te whakapono, kua mōhio ki te kōrero mō tētahi tangata i tanumia ki te taha o ngā wheua o te poropiti a Eriha i ngā rautau ki muri:
…i te pa o te tangata ra ki nga wheua o Eriha, ka ora ake ia, ka tu ake. (2 Kings 13: 21)
Nō reira, ko te take e whakanui ai ngā Katorika i te honore ngā taonga tuku iho o te hunga tapu. Ehara i te mea he whakamaharatanga noa iho ēnei mō te whakaaturanga toa a ēnei tāngata, engari he ara hoki mō te aroha noa o te Atua, e ai ki tāna e pai ai.
He mea tino rite ki te Paipera.
Kāore e hiahiatia ana he tohunga?
Hoki atu anō ki a Hoani 14:23, e whakahuatia ana e taku kaipānui Porotetana, e mea ana a Ihu:
Ki te aroha tetahi ki ahau, e puritia e ia taku kupu: a ka arohaina ia e toku Matua, ka haere atu maua ki a ia, ka noho ki a ia.
Ko tā te kaipānui, nā te mea kei roto i ia whakapono te Tokotoru Tapu, kāore he take mō tātou ki tētahi tohungatanga — engari he "whanaungatanga whaiaro" ki te Atua. Āe, me whai hononga whaiaro tātou ki te Ariki. E ai ki tā te Pāpa Hoani Paora Tuarua mō te hora i tō tātou whakapono Karaitiana:
E mōhio ana koe, ehara i te mea he tuku noa i tētahi whakaakoranga, engari he tūtakitanga whaiaro, hohonu hoki ki te Kaiwhakaora. —POPE JUAN PAUL II, Te Whakahau i ngā Whānau, Te Ara Neo-Catechumenal, 1991
Koia tonu te ngakau o te Katorika. Engari ki te pupuri tātou i te "kupu" a te Atua e ai ki tā Ihu i kī ai, he aha te mea e kīia ana e Tana Kupu mō ngā tohunga?
…kia hanga hoki koutou, kia rite ki ngā kōhatu ora hei whare wairua, hei tohungatanga tapu, hei tapae atu i ngā patunga tapu wairua e manakohia ana e te Atua i runga i a Ihu Karaiti. (1 Pita 2: 5)
E rua ngā mea e whakamārama ana a Pita: e karangatia ana tātou ki te "tohunga tapu" ki te "tuku i ngā patunga tapu wairua"; ā, ko te tuarua, ka mahia tēnei i roto i Ko Ihu Karaiti, te Takawaenga kotahi i waenganui i te Matua me tātou.
I roto i te kupu whakataki ki te Pukapuka o te Whakakitenga, ka tuhituhi a Hato Hoani:
Ki a ia, e aroha nei ki a tātou, i whakaora nei i a tātou i ō tātou hara ki ōna toto, nāna tātou i hanga hei rangatiratanga; tohunga mō tōna Atua, mō tōna Matua, waiho atu ki a ia te kororia me te mana ake ake. Āmene. (Whakakitenga 1:5-6; tirohia te Whakakitenga 5:10)
Kua whakaako tonu te Hāhi Katorika he te pae varua te tohungatanga me te te oro'a te tohungatanga. Mā te iriiringa ka uru atu ia tangata whakapono ki "te tohungatanga o te Karaiti, ki tana misioni poropiti me te rangatiratanga."[6]CCC, n. 1268 Ka whakahaerehia e tātou tēnei tohungatanga wairua mā te mahi a te Wairua Tapu mā roto i āna taonga me āna manaakitanga, me ā tātou patunga tapu o te ngohengohe,[7]Roma 1:5, 12:1 whakamoemiti,[8]Heb 13: 15 nohopuku,[9]Matt 9: 15 a na i runga i.
Engari tera etahi āhuatanga o te misioni a te Karaiti i hoatu e Ihu ki nga Apotoro Tekau ma Rua anake— te mana kei a rātou anake hei āwhina i a te Karaiti ki te hanga i tana Hāhi. Kia mahara anō ki tā Ihu i kī atu ai ki a Haimona:
Nā, ko taku kupu tēnei ki a koe, Ko Pita koe, ā, ka hanga e ahau taku hāhi ki runga i tēnei kamaka. (Matthew 16: 18)
Ki a Pita anake i hoatu ai e Ihu ngā “kī o te rangatiratanga.”[10]Matt 16: 19 Ā, i a Pita, i hoatu ki ngā Apotoro te mana ki te "here me te wetewete,"[11]Matt 18: 18 ara, hei whakahaere i Tana Hāhi[12]hei tauira. Matiu 17:18 ā, ina koa ki te muru hara:
…Ka whakaha ia ki a rātou, ka mea ki a rātou, “Kia riro i a koutou te Wairua Tapu: ko ā koutou hara e murua ai, ka murua; ko ā koutou hara e puritia ai, ka puritia.” (John 20: 22-23)
Anō, ki ngā Apotoro Tekau mā Rua anake i whakahaua e Ihu i te Hakari Whakamutunga, kia "meatia tenei hei whakamahara ki ahau"[13]Luke 22: 19 — arā, kia whakaekea te patunga tapu kotahi o Karawaka i ngā wā katoa tae noa ki te mutunga o te ao[14]tirohia a Ruka 24:35, Ngā Mahi 2:42, 46. He mea nui hoki kia mōhiotia, i te whāngai a Ihu i te mano, i pera ia mā roto i ngā ākonga — he tohu mō te tohungatanga o ngā hākarameta o muri ake nei; tirohia a Matiu 14:19. kia taea ai e ngā Karaitiana katoa te kai i tōna Tinana, te inu i ōna Toto:[15]cf. 1 Kori 11: 23-29
Ko ia e kai ana i ōku kikokiko, e inu ana i ōku toto, he ora tonu tōna; ā, māku ia e whakaara ake i te rā whakamutunga. Ko tōku kikokiko hoki te kai pono, ā, ko tōku toto inu pono. (John 6: 54-55)
Ko ngā Apotoro Tekau mā Rua anake i tonoa e Ihu kia tirotiro i ētahi wāhanga o te oranga o te Hāhi. Nā, i pēhea te mea i tupu i te tukunga a Hura i a Ihu, ā, i tana tahuritanga ki te whakapono, ā, tekau mā tahi anake ngā Apotoro i mahue iho? Tuatahi, me haere whakamua tātou ki te kitenga a Hato Hoani i roto i te Pukapuka o te Whakakitenga:
Tekau mā rua ngā papa kōhatu o te taiepa o te pā, ko tōna turanga he mea tuhituhi ki runga i aua papa kōhatu, ko ngā ingoa o ngā apotoro tekau mā rua a te Reme. (Revelation 21: 14)
I tino kitea a Hūta e kore tētahi o aua ingoa tekau mā rua, ā, koinei te huarahi e mōhio ai tātou. I muri i te whakamomori o Hura, e kīia ana i roto i ngā Mahi 1:20 i kī a Pita: 'Kia riro i tētahi atu tōna tūranga.' Nō reira, he mārama, tekau mā rua ngā "tūranga" i hangaia e Ihu, i tohuhia e ngā iwi tekau mā rua o Iharaira. Nō reira i whiriwhiria ai e rātou a Matiaha hei whakakapi mō Hura,[16]Acts 1: 26 ā, nō reira i tīmata ai te mea e kīia nei e tātou ko te "whakataunga apotoro," i ahu mai ai ngā pāpa me ngā pīhopa Katorika katoa i roto i ngā rautau. Ko tētahi o ngā mea tuatahi i mahia e ngā Apotoro i muri i te Petekoha ko te whakatū i ngā pirihi, arā, ngā pīhopa hou.
....whakatūria he pīhopa ki ia tāone, ki ia pā, kia rite ki taku i whakatakoto atu ai ki a koutou… kia kaua e whai kupu te pīhopa hei kaitiaki mō te Atua, [me ētahi atu….] (Taituha 1:5,7)
I whakatūria e rātou he kaumātua mō rātou i roto i ia hāhi… (Ngā Mahi 14:23; tirohia 13:3, 1 Timoti 4:14)
I ako atu anō te apotoro a Hemi ki a rātou:
Ki te mate tetahi o koutou? Me karanga e ia ngā kaumatua o te hāhi, a ma ratou e inoi ki runga ki a ia, me whakawahi hoki i a ia ki te hinu i runga i te ingoa o te Ariki… (James 5: 14)
E pānui ana tātou kāore i te mea ko te whakapanga ringa anake i whakatūria e ēnei pēpipiti, tae atu ki a Paora, engari i tukuna te Wairua Tapu i te ara kotahi:
A, i te rongonga o ngā apotoro i Hiruharama kua tango a Hamaria i te kupu a te Atua, ka tonoa atu e rātou a Pita rāua ko Hoani ki a rātou. I haere iho rāua, ka inoi mō rātou, kia riro mai te Wairua Tapu i a rātou: kāore anō hoki i tau iho ki tētahi o rātou; engari i iriiria noa rātou i runga i te ingoa o te Ariki, o Ihu. Nā, ka whakapakia iho ō rātou ringa ki runga ki a rātou, ā, ka riro mai te Wairua Tapu i a rātou. (Nga Mahi 8: 14-17)
Nā, kua whakamāramahia e au ki a koutou ngā mea e kiia nei e ngā Katorika ko ngā "hakarameta" o te Hāhi — e whitu katoa: Te Iriiri, te Whakaū (hiri ki te Wairua Tapu), te Komunio Tapu, te Whakahounga (Whaki), ngā Whakatapunga Tapu, te Marenatanga, me te Whakawahi i te Hunga Tūroro. Ka tukuna ēnei mā te mana o ngā uri o ngā Apotoro me te tohungatanga hakarameta.[17]Kia mōhio: Ka taea e te tangata te iriiri i roto i ngā āhuatanga ohorere me te whai i ngā whakaritenga me te whakaaro tika [Canon 861], engari ka taea hoki te mahi i te Sakarameta o te Marenatanga, i roto i ngā āhuatanga onge e hiahiatia ana, i runga i te tika i mua i ngā kaiwhakaatu [tirohia te Canon 1116.1-2].
Nō reira, e te kaipānui Porotetana, ko tāku tumanako ka kite koe ehara te whakapono Karaitiana i te mea ko "Ihu me ahau anake." Engari he tinana, ko te tinana o te Karaiti, e whakamahia ana e ia hei takawaenga mō Tōna aroha noa. Koia mātou i kī ai ko te Hāhi te "karakia whakaora whānui"[18]CCC, n. 849; “Ko te mahi whakaora a tōna tangata tapu, whakatapu hoki, ko te sakarameta o te whakaoranga, e whakakitea ana, e kaha ana hoki i roto i ngā sakarameta o te Hāhi [e kiia ana hoki e ngā Hāhi o te Rāwhiti ko “ngā mea ngaro tapu”]. Ko ngā sakarameta e whitu ko ngā tohu me ngā taputapu e horahia ai e te Wairua Tapu te aroha noa o te Karaiti te upoko puta noa i te Hāhi, arā, ko tōna Tinana. Nō reira, kei roto i te Hāhi te aroha noa e kore e kitea e tohu ana ia, ā, e whakapuaki ana hoki. I roto i tēnei tikanga whakarite, e kiia ai te Hāhi he “sakarameta.” —CCC, n. 774 nā te mea ka tutuki i a Ihu tana mahere whakaora mā roto i tana Hāhi, ehara i te mea mā te whakahē.
Hei whakamutunga, tera pea ka taea e tātou te whakarāpopoto i ngā mea katoa kua kōrerotia i runga ake nei me tēnei kōrero o te Katekihama:
"He nui te mea ngaro o te whakapono!" Ka whakahuatia e te Hahi tenei mea ngaro i roto i te Whakapono a nga Apotoro, a ka whakanuihia e ia ki roto i te temepara tapu, kia rite ai te ora o te hunga whakapono ki a te Karaiti i roto i te Wairua Tapu hei whakakororia i te Atua Matua. Na, ko tenei mea ngaro, me whakapono te hunga pono ki a ia, ka whakanui i a ratau, ka ora ai ratau i roto i te hononga tino nui ki te Atua ora me te Atua pono. -Catechism o te Ekalesia Katorika (CCC), 2558
Te pānui e pā ana
Me pēhea tā tātou whakamārama i te Karaipiture? Pānuihia Te Raru Nui
Ki runga ki nga korero o te karaipiture me te waha: Te Whakakitea o te Pono o te Pono
Karekau? E whitu nga waahanga mo te Whakahoutanga Charismatic, he aha nga korero a nga popa me nga whakaakoranga Katorika mo taua mea, me te Petekoha Hou e haere ake nei. Whakamahia te miihini rapu mai i te whaarangi Daily Journal mo nga Wahanga II - VII.
Ka nui te mihi mo o inoi me to tautoko.
Mauruuru koe!
Ki te haerere me Mark i roto te Na Kupu,
paatohia te haki i raro nei ki ohauru.
Kaore e tukuna to imeera ki tetahi atu.
Inaianei kei runga Telegram. Pāwhiri:
Whaia a Tohu me nga tohu o nga wa o te ra i runga i te MeWe:

Whaia nga tuhinga a Maka ki konei:
Whakarongo mai ki enei:
Tuhinga o mua
| ↑1 | Māter Populis Fidelis, n. 24 |
|---|---|
| ↑2 | 2 Peter 1: 4 |
| ↑3 | Mark 16: 17-18 |
| ↑4 | Numbers 21: 9 |
| ↑5 | arā, whakaute, honore |
| ↑6 | CCC, n. 1268 |
| ↑7 | Roma 1:5, 12:1 |
| ↑8 | Heb 13: 15 |
| ↑9 | Matt 9: 15 |
| ↑10 | Matt 16: 19 |
| ↑11 | Matt 18: 18 |
| ↑12 | hei tauira. Matiu 17:18 |
| ↑13 | Luke 22: 19 |
| ↑14 | tirohia a Ruka 24:35, Ngā Mahi 2:42, 46. He mea nui hoki kia mōhiotia, i te whāngai a Ihu i te mano, i pera ia mā roto i ngā ākonga — he tohu mō te tohungatanga o ngā hākarameta o muri ake nei; tirohia a Matiu 14:19. |
| ↑15 | cf. 1 Kori 11: 23-29 |
| ↑16 | Acts 1: 26 |
| ↑17 | Kia mōhio: Ka taea e te tangata te iriiri i roto i ngā āhuatanga ohorere me te whai i ngā whakaritenga me te whakaaro tika [Canon 861], engari ka taea hoki te mahi i te Sakarameta o te Marenatanga, i roto i ngā āhuatanga onge e hiahiatia ana, i runga i te tika i mua i ngā kaiwhakaatu [tirohia te Canon 1116.1-2]. |
| ↑18 | CCC, n. 849; “Ko te mahi whakaora a tōna tangata tapu, whakatapu hoki, ko te sakarameta o te whakaoranga, e whakakitea ana, e kaha ana hoki i roto i ngā sakarameta o te Hāhi [e kiia ana hoki e ngā Hāhi o te Rāwhiti ko “ngā mea ngaro tapu”]. Ko ngā sakarameta e whitu ko ngā tohu me ngā taputapu e horahia ai e te Wairua Tapu te aroha noa o te Karaiti te upoko puta noa i te Hāhi, arā, ko tōna Tinana. Nō reira, kei roto i te Hāhi te aroha noa e kore e kitea e tohu ana ia, ā, e whakapuaki ana hoki. I roto i tēnei tikanga whakarite, e kiia ai te Hāhi he “sakarameta.” —CCC, n. 774 |


