Te Tirohanga

AS Kei te whakarite a Pope Francis ki te whakatapu i tana mana rangatira ki to Tatou Wahine o Fatima a te Mei 13th, 2013 na Cardinal José da Cruz Policarpo, Archb Bishop o Lisbon, ^[1]Whakatikatika: Ma te Cardinal e whakatapu te whakatapu, kaua ko te Pope tonu i a ia i Fatima, pera me taku i pohehe ai. kua tae ki te waa ki te whakaaro mo nga kupu taurangi a te Whaanau Maataihia i reira i te tau 1917, he aha te tikanga, me pehea e puta ai ... tetahi mea e kaha kitea ana i o tatou wa. E whakapono ana ahau ko tera i mua, ko Pope Benedict XVI, kua whiti tona marama ki runga i nga mea e pa mai ana ki te Hahi me te ao mo tenei…

I te mutunga, ka angitu taku Heart Immaculate. Ka whakatapua e te Matua Tapu a Ruhia ki ahau, ka tahuri ia, a ka tau te rangimarie ki te ao. —Www.vatican.va

PĒNETIKA, ME TE WIKITŌNGA

I inoi a Pāpa Penetito i ngā tau e toru kua pahure ake nei kia "whakatereterehia e te Atua te whakatutukitanga o te poropititanga mō te wikitoria o te Ngākau Parakore o Meri." ^[2]Homily, Fatima, Portugal, Mei 13th, 2010 I whakamanahia e ia tenei korero i roto i te uiui me Peter Seewald:

I kii ahau ka tata mai te "wikitoria". He rite tenei ki ta tatou inoi mo te rangatiratanga o te Atua. Kāore i te whai tikanga tēnei kōrero—tērā pea he tino whakaaro nui rawa ahau mō tēnā—hei whakaatu i taku tumanako ka huri te ao, ā, ka rerekē rawa te huarahi o te hītori. Ko te whakaaro nui ko te mana o te kino e pehia ana i ngā wā katoa, ko te mana o te Atua tonu e whakaatuhia ana i roto i te mana o te Whaea, ā, e ora tonu ana. E karangatia ana te Hāhi kia mahi i ngā mea i tonoa e te Atua ki a Āperahāma, arā, kia kite i te nui o ngā tāngata tika hei pehi i te kino me te whakangaromanga. I mārama ahau ki aku kupu he inoi kia hoki mai te kaha o te hunga pai ki tōna kaha. Nō reira, ka taea e koe te kī he marino te wikitoria o te Atua, te wikitoria o Meri, engari he pono tonu. -Maarama o te Ao, wh. 166, He korerorero me Pita Seewald

I konei, e kī ana te Matua Tapu ko te "wikitoria" he rite ki "e inoi ana mō te taenga mai o te rangatiratanga o te Atua.”

Te Hahi Katorika, ko te rangatiratanga o te Karaiti i runga i te whenua, [kua] whakaritea kia horapa atu ki nga taangata katoa me nga iwi katoa… —POPE Whakaahua XI, Quas Primas, Encyclical, n. 12, Tihema 11th, 1925; cf. Mata 24:14

Ko te Hahi "te Rangatiratanga o te Karaiti kei roto nei i nga mea ngaro." -Ko te Katorika o te Hahi Katorika, kaore. 763

Engari kātahi ia ka haere tonu, me te kī i tana ake whakaaro mō te take, kāore e puta he "huringa" nui i roto i te ao. Me pēhea te whakataurite i ēnei kupu ki te kupu whakaari mō te "wā o te rangimārie" e hono pū ana ki te Wikitōria? Ehara ianei i te "huringa" nui?

Ahakoa te whakaae he iti noa iho tōna hihiri, ka āwhina anō te Matua Tapu ki te whakakore i te whakaaro ko te "wā o te rangimārie" te "okiokinga hapati" e haere mai ana, i te mea ko te Hāhi E ai ki ngā pāpā, he rite ki tā Tātou Wahine e poipoi ana i tētahi tokotoko makutu, ā, ka tino pai ngā mea katoa. Ina hoki, me whakarērea atu ēnei moemoeā, nā te mea he kakara o te titorehanga o Mileniuma nā tēnā i whakararu i te hītori roa o te Hāhi. ^[3]kiteTe Mirenarianism — He aha te mea, me te aha ehara i te mea Heoi, i runga anō i te whakaaro o ngā Matua o te Hāhi o mua, ka whakapuaki ia i tētahi kōrero nui—arā, ka whakarite te Wikitōria kia “whakapūmautia anō te mana o te kino,” kia “hoki mai anō te kaha o te pai ki te kaha” ā, “ka whakakitea te mana o te Atua tonu.” i roto i te mana o te whaea ā, ka ora tonu ai.”

I runga i tenei taumata o te ao, mena ka tae mai te wikitoria ka kawea mai e Meri. Ka wikitoria a te Karaiti i roto i a ia na te mea kei te pirangi ia ko nga wikitoria a te Hahi inaianei me a muri ake nei me hono atu ki a ia… —POPA HOANI PAORA II, Te Whiti i te Paepae o te Tumanako, wh. 221

Ka whakatupuria e ahau he pakanga ma korua ko te wahine, ma tou uri ratou ko tona uri; ka maru tou matenga i a ia… (Kenese 3:15, Douay-Rheims)

… Te rangatira o nga rewera, nana nei i tuku nga kino katoa, ka herea ki nga mekameka, ka mauheretia ia i roto i nga tau mano o te kingitanga o te rangi ... —Na te Kaituhi hahi Ekaretia, a Lactantius, «Te Mau Faanahoraa Hanahana», Ngā Matua o mua i te wā o Nicene, Pukapuka 7, whārangi 21i; i kite ngā Matua o te Hāhi o mua i te wā "tau kotahi mano" i kōrerotia i roto i te Whakakitenga 20 hei momo "okiokinga hapati" he wā rangimārie rānei mō te Hāhi.

Ahakoa he inoi anō hoki mō te Wikitōria te inoi mō tautuhi I te taenga mai o Ihu i te mutunga o te wā, ka whakamārama ake te Pāpa Emeritus i tēnei mā te tahuri ki ngā kupu a Hato Bernard e kōrero ana mō te "haerenga mai waenga" o te Kīngitanga i mua i te mutunga o te wā.

I tona haerenga mai tuatahi Ko te Ariki i roto i te kikokiko, i te ngoikore; i waenganui e haere mai nei ka haere mai ia i runga i te wairua me te kaha; a te wa whakamutunga ka kitea ia i runga i te honore, te honore. —Tanga. Bernard, Tuhinga o mua, Vol I, wh. 169

Ka tineia e te Pāpa Penetito te tautohetohe a te hunga e kī ana ko tēnei Kāore e taea te whakaata i a Hato Bernata ki tētahi haerenga mai o te Ariki i waenganui, pērā i tētahi wā o te rangimārie:

I te wa kua korero nga tangata mo te rua noa iho o te taenga mai o te Karaiti — kotahi i Peterehema me te mutunga ano o te wa - I korero a Saint Bernard o Clairvaux mo tetahi takawaenga tupurangi, he takawaenga e haere mai ana, nā reira ka whakahoutia e ia tana wawaotanga i roto i te hītori i ia wā. Ki taku whakaaro ko te wehewehenga o Bernard ka pā ki te nota tika. Kāore e taea e tātou te tohu i te wā e mutu ai te ao. E mea ana a te Karaiti, kāore tetahi e mōhio ki te hāora, tae atu ki te Tama. Engari me tū tonu tātou i te tata o tōna taenga mai, me te mea nei—ā, me tino mōhio tātou, inā koa i waenganui i ngā whakapawera, kua tata ia.—POPA PENETIKA XVI, Māramatanga o te Ao, wh.182-183, He Kōrero ki a Peter Seewald

Ahakoa he tika kia kaua e whakawhāitihia te kitenga a Hato Bernata ki tētahi huihuinga ā muri ake nei anake—nā te mea kua tae mai a Ihu
ki a tātou i ia rā, i ia rā, ^[4]kite Ko Ihu Tenei! I kite a Benedict, pērā i ōna mua, i tētahi wā hou e puta ake ana i mua i te mutunga o te wā, e karanga ana i te hunga rangatahi hei "poropiti mō tēnei ao hou." ^[5]kite Ā, mēnā….?

TE WIKITŌNGA O TE RĪPEKE

E ai ki taku kōrero i mua ake nei, he tino ōrite tēnei katoa ki ngā Matua o te Hāhi o mua i kite i tō tātou wā ka tae ki te "wā hara" ā, ka whai ake ko te "okiokinga hapati" i mua i te mura whakamutunga. Arā, ko te Mamae o te Hāhi ka whai ake ko te momo "aranga". ^[6]cf. Apo 20:6 I whakamārama a Kātinara Ratzinger i tēnei i roto i tētahi wā tino kaha o te tirohanga matakite:

E iti te Ekalesia e e ti'a ia ratou ia haamata i te ho atu â mai te haamataraa mai. Kaore e taea e ia te noho ki te nuinga o nga whare i hangaia e ia i runga i te pai. Ka iti haere te maha o ana kaitautoko… Ka ngaro i a ia ana tini mahi hapori… Ka rite ki te hapori iti, ka nui rawa atu nga tono a te [Hahi] ki te kaupapa a ona ake mema.

He uaua tēnei mō te Hāhi, nā te mea he utu nui te tukanga whakapūmau me te whakamārama. tōna kaha nui whakaharahara. Ka rawakore ia, ka meinga ia kia noho hei te Te Hāhi o te hunga mahaki… Ka roa, ka hoha te tukanga, pērā i te ara mai i te whakapono hē mō te ahunga whakamua i te ahiahi o te Huringa Wīwī… Engari ina mutu te whakamātautau o tēnei tātaritanga, ka rere mai he mana nui mai i tētahi Hāhi wairua ake, ngāwari ake hoki. Ka kitea e te tangata i roto i tētahi ao kua tino whakaritea, he mokemoke rawa atu. Mēnā kua ngaro katoa i a rātou te Atua, ka rongo rātou i te whakamataku o tō rātou rawakore. Kātahi ka kitea e rātou te kahui iti o te hunga whakapono he mea hou rawa. Ka kitea e rātou he tumanako kua whakaritea mō rātou, he whakautu kua rapua tonutia e rātou i roto i te puku.

Nō reira, ki ahau nei, e tino mārama ana kei te anga atu te Hāhi ki ngā wā tino uaua. Kāore anō kia tīmata te raruraru tūturu. Me tumanako tātou ki ngā āwangawanga nui. Engari e tino mōhio ana ahau ki ngā mea ka toe i te mutunga: ehara i te Hāhi o te karakia tōrangapū, kua mate kē nei me Gobel, engari ko te Hāhi o whakapono. Tērā pea kāore ia i te mana pāpori matua i tēnei wā, pērā i mua tata nei; engari ka koa ia ki te pua hou ā, kia kitea ai hei kāinga mō te tangata, hei wāhi e kitea ai e ia te ora me te tumanako i tua atu i te mate. —Cardinal Joseph Ratzinger (POPE KOREWHUI XVI), Ko te Whakapono me te heke mai, Ignatius Press, 2009

He pono, he nui ngā mea kua whakangaromia e te Anatikaraiti i te ao (tirohia te tuhipoka). ^[7]I roto i te raupapatanga o ngā Matua o te Hāhi i kite i mua i te putanga mai o te "tangata hara" i mua i te "wā o te rangimārie," ko ētahi atu Matua, pērā i a Bellarmine rāua ko Augustine, i kite i mua i te "antikaraiti whakamutunga." He rite tēnei ki te kitenga a Hato Hoani mō te "kararehe me te poropiti teka" i mua i te "whakahaerenga mano tau", me "Koka rāua ko Makoka" i muri mai. I whakaū a Pāpa Penetito kāore e taea te here i te antikaraiti ki te tangata kotahi, he "maha ngā kanohi kanohi" āna e mau ana cf (1 Hoani 2:18; 4:3). He wāhanga tēnei o te mea ngaro o te "mea ngaro o te kino": tirohia  Ngā Āraitanga Whakamutunga e Ruas Kua kite kē tātou i ngā hua tuatahi o tēnei whakangaromanga e karapoti nei i a tātou, ā, nō reira i whakatūpato ai a Pāpa Penetito "kei te mōrearea te heke mai o te ao." ^[8]kite I te Pō;  "...kei te mōrearea ngā turanga o te whenua, engari kei te mōrearea rātou e ā tātou whanonga. E wiri ana ngā turanga o waho nā te mea e wiri ana ngā turanga o roto, ngā turanga matatika me ngā turanga whakapono, te whakapono e ārahi ana ki te ara tika o te oranga." —POPA PENETIKA XVI, te wāhanga tuatahi o te hui motuhake mō te Rawhiti o Waenganui, Oketopa 10, 2010 Ka "roa, ka hoha" te whakaoranga. Engari i roto tonu i tēnei āhua "rawakore, ngākau mahaki" ka taea e te Hāhi te whiwhi i te koha o te "Penekotia hou" ā, "ka rere mai he mana nui mai i tētahi Hāhi wairua ake, ngāwari ake hoki." E ai ki tā Pā George Kosicki, he "matua o te Aroha Tapu":

Ka whakapiki ake i te rangatiratanga o te Kaiwhakaora Atua mā te hoki ki te Rūma o Runga mā te ara o Kalavaria! -E mea ana te Wairua me te Wahine Marena, "Haere mai!"  Whārangi 95

TE WIKITŌNGA O TE WAIRUA

I pātaihia mai ahau i ēnei rā tata nei me pēhea taku whakapono ka puta mai he wā rangimārie i tētahi ao pēnei i tō tātou. Ko taku whakautu, tuatahi, ehara tēnei i taku whakaaro; ehara i taku moemoeā, engari ko tā te Hāhi o mua. Ngā Matua, kua mārama te whakapuakitanga i roto i ngā Pāpa, ^[9]kite Nga Popes, me te Dawning Era ā, i whakaū anōtia i roto i ngā tini tohunga matakite pono o te rautau 20. ^[10]kite E te Matua Tapu E haere mai ana! Tuarua, he whakautu tipua te whakautu:

Ehara i te mea ko te Penetekoha kua mutu hei mahi i roto i nga hitori katoa o te Hahi, engari he nui rawa atu nga matea me nga aitua o tenei ao, te whanui o te tirohanga a te tangata ki te noho tahi o te ao me te kore e kaha ki te whakatutuki, e kore he whakaoranga mo ia engari ma te riringi hou i te mea homai noa a te Atua. —POPO PAULO VI, Gaudete i Domino, Mei 9th, 1975, Sect. VII; www.aticatic.va

Kua tīmata kē te Wikitōria. Kei te haere mai te "Penekotia hou". Kua tīmata kē i roto i te "toenga" kua huihui puku nei tō tātou Whaea mō ngā tekau tau huri noa i te ao i roto i te "ruma o runga" o tōna ngākau. Pērā i te iti me te ata noho o te ope taua a Kiriona i a rātou e karapoti ana i te puni o te hoariri, ^[11]kite Te Haora a nga Reimana waihoki, "he marino te wikitoria o te Atua, te wikitoria o Meri, engari he pono tonu." ^[12]PAPA PENETIKA XVI, Maarama o te Ao, wh. 166, He korerorero me Pita Seewald Nō reira, ko tā ngā pāpa e kōrero nei ehara i te panonitanga "rite ki a Disney" o te Hāhi me te ao engari he "whakapiki ake i"i roto i te Rangatiratanga o te Atua."

E te Wairua Tapu, whakahoutia āu mahi whakamiharo i tēnei wā, pērā i te Petekoha hou, ā, tukua mai tō Hāhi, me te inoi tonu me te u tonu me te ngākau kotahi me te hinengaro kotahi, me Meri, te Whaea o Ihu, me te ārahi hoki e Pita tapu. whakapiki ake i te rangatiratanga o te Kaiwhakaora Atua, te rangatiratanga o te pono me te tika, te rangatiratanga o te aroha me te rangimārie. Āmene. —POPE JOHN XXIII, i te huihuinga o te Kaunihera Tuarua o Vatican, Humanae Salutis, Tihema 25th, 1961

Ko te kupu "whakanui" i whakamaoritia mai i te reo Latina whakanui, e kī ana a Matua Kosicki "kei a ia anō te tikanga o te kawe mai ki
te whakatutukitanga.” ^[13]E mea ana te Wairua me te Wahine Marena, "Haere mai!"  p. 92 Nō reira, he tohu anō hoki te Triumph te whakarite o te Hāhi e tumanako ana ki te tautuhi te taenga mai o te rangatiratanga o te Atua i te mutunga o te wā. Ko tēnei ka oti tetahi wāhanga o te whakarite, e ai ki tā Kātinara Ratzinger, mā te "raruraru" e pā mai nei ki te Hāhi, e purea tonutia ai ia, e meinga ai ia kia ngāwari, kia ngākau mahaki, kia māmā hoki—i roto i tētahi kupu, pērā i te Whaea Tapu:

Ko te Wairua Tapu, ka kite ano i tana hoa rangatira e noho mai ana i roto i nga wairua, ka heke ki a ratou me te mana nui. Ka whakakiia e ia ki a raatau koha, ina koa ko te whakaaro nui, ma reira e puta ai nga mahi whakamiharo o te aroha noa tau o Meri, ka maha nga wairua, i whiriwhiria e Meri ka whakawhiwhia ki a ia e te Atua Runga Rawa, ka huna tonu i a ratau i roto i te hohonu o tona wairua, ka noho hei kape ora mo ia, ka aroha, ka whakanui i a Ihu.  —Tanga. Louis de Montfort, Te Tuuturu Tuturu ki te Wahine Irirangi, n.217, Whakaputanga Montfort 

TE WIKITŌNGA O TE HĀHI

Ko te āhua nei, ko tēnei Wikitōria te wā e "pai ai te Hāhi ki te puāwaitanga hou, ā, e kitea ai koia te kāinga o te tangata." ^[14]Kardinal Ratzinger, Ko te Whakapono me te heke mai, Ignatius Press, 2009

Aue! ana i nga taone nui, i nga kaainga, ka mau te ture a te Ariki, ka whakaute ana i nga mea tapu, ka tae ana nga Hakarameta, ka whakatutukihia hoki nga tikanga o te ao Karaitiana, kaore rawa e hiahiatia kia kaha taatau mahi mo tirohia nga mea katoa kua whakahokia mai i roto i a te Karaiti… Ko enei mea katoa, e oku teina, e whakapono ana matou, e tumanako ana, me te whakapono e kore e taea te whakangaueue. —POPE PIUS X, E Supremi, Encyclical "Mo Te Whakaora i Nga Mea Katoa", n.14, 6-7

Ina puta ngā puku tuatahi ki ngā rākau, e whakaaro ana koe kua tata te mutunga o te hotoke, ā, kua tata mai te kōanga hou. Kua tohutohu atu ahau ki a koe ngā tohu o te hotoke nanakia e pā ana ki te Hāhi ināianei, mā te purenga kua tae ki tōna tihi tino mamae… Mō te Hāhi, kua tata te pahū mai o tētahi puna hou o te wikitoria o tōku Ngākau Parakore. Ka noho tonu ia ko taua Hāhi tonu, engari kua whakahoutia, kua whakamāramatia, kua whakaititia, kua kaha ake, kua rawakore ake, kua nui ake te rongopai mā roto i tōna purenga, kia tiaho ai i roto i a ia te rangatiratanga kororia o taku Tama a Ihu mō te katoa.—e kīia ana i hoatu e Tātou Wahine ki a Matua Stefano Gobbi, Maehe 9, 1979, n. 172, Ki nga Mutunga, Nga Tama a o Maatau Tamaiti me te whakaaetanga a te hahi

"I te tata mai o te mano tau tuatoru o te Whakaoranga, kei te whakarite te Atua i tētahi kōanga nui mō te Karaitianatanga, ā, kua kite kē tātou i ōna tohu tuatahi." Kia āwhina mai a Meri, te Whetu o te Ata, i a tātou ki te kī me te hihiri hou i tā tātou "āe" ki te mahere a te Matua mō te whakaoranga kia kite ai ngā iwi katoa me ngā reo i tōna korōria. —POPE JOHN PAUL II, Karere mo te Ratapu Mihana o te Ao, n.9, Oketopa 24th, 1999; www.aticatic.va

Kāore ianei e taea te kī kua whakaahuatia kētia tēnei Hāhi māmā ake, whakaiti ake "o te Wikitōria" i roto i te whakaaturanga ataahua a te Pāpa Francis, tētahi o ngā "puku" a Meri?

PĀTAI TUATAHI:

• Te Manatanga - Wahanga II

• Te Toa - Wahanga III