
Kei te anga atu koe ki te heke mai
te wāhi e kitea ai te pono i roto i te hunga torutoru o ngā ngākau…
He tokomaha e rapu ana i ngā kororia o te ao
ā, ka whakahawea ki te whakaakoranga pono.
Nana, te Wā o ngā Pōuri.
A pure, a pure, a pure.
Ahakoa ka tupu,
kaua e tahuri atu
mai i te Hāhi o taku Ihu.
—Ta matou Wahine ki a Pedro Regis,
January 27, 2026
ranei i runga i YouTube
MKua puta ake ētahi atu pātai mō te Whakapono Katorika mai i taku kaipānui Porotetana — he pātai e whakaatu ana i te ngako o tā tātou kōrero: me pēhea tā tātou whakatata atu ki te Karaipiture.
Ahakoa kua pātai atu ia mō te wahinetanga tonu o Meri, te whakamahinga Katorika o te kupu "Hunga Tapu", te pātai mō tā rātou inoi, me ērā atu mea ... kāore rawa he take ki te kōrero mō ēnei mea tae noa ki ko te kaupapa matua e whakamahia ana e tēnei kaipānui ka arohia tuatahitia, arā, ko te whakaakoranga Porotetana o Sola Karaipiture. Koinei te whakapono e ai ki te Karaipiture anake koia te pūtake pono mō te whakapono me ngā mahi Karaitiana. Hei tauira, anei ētahi kōrero mai i tana reta:
Ahakoa e whakaatu ana koe i ō tautohetohe me te whakaaro nui, he maha ngā āhuatanga kua ārahi i ahau ki te hoki ki ngā mātāpono tuatahi o te Paipera… E whai ana i ngā tikanga Katorika, e tautoko ana i te wahinetanga pumau o Meri. Heoi, mai i te sola Scriptura i tōku tirohanga, ki taku whakaaro he koretake te taunakitanga a te Paipera i te nuinga o te wā… sola Scriptura Ko te ārai i te ngākau o te Whakahoutanga ko te whakapono ko te Karaipiture anake te mana whakamutunga, te mana rawaka mō te whakapono me te mahi.
Kātahi ka tuhia e ia ētahi Karaipiture e whakapono ana ia e tautoko ana i tēnei kaupapa:
Nā te Atua ngā Karaipiture katoa i whakaha, ā, e whakarite ana i a tātou mō ngā mahi pai katoa. (2 Timoteo 3:16–17)
Kua whakatūpatohia tātou kia kaua e tāpiri atu, e tango atu rānei i te Kupu a te Atua. ( Apokalupo 22:18–19 ).
Ahakoa he anahera nō te rangi e kauwhau ana i tētahi rongopai rerekē, kia kanga ia. (Galatia 1: 8)
Sola Scriptura — Ko e i roto i te Paipera?
Ko te pātai e tino mārama ana ki ngā kaipānui katoa i tēnei wā koia tēnei: "Mēnā ko te Paipera anake te mana tino tika mō te whakapono me te mahi, kei hea te kīanga o tēnā i roto i te Paipera?” Kia tirohia tata atu rā ngā Karaipiture e whakahuatia ana e ia hei tiaki i tana whakaakoranga Porotetani.
Nā Timoteo tēnei i kī: “Nā te Atua ngā karaipiture katoa, he mea whakamānawa mai, he mea pai hoki hei whakaako, hei whakahē, hei whakatikatika, hei whakaako ki te tika.”[1]2 Timothy 3: 16 Ae, he "whakaaweawe" ngā Karaipiture, ā, he "whai hua" hoki, engari ehara i te mea koinei tonu te ra mana mō ngā take whakapono. Kāore a Timoti i kī pēnā.
Muri iho, ko te whakatūpato a Hato Hoani mō te tāpiri, te tango rānei i ngā kupu, ehara i te mea e pā ana ki te Paipera katoa engari ki te Pukapuka o te Whakakitenga, he tuhinga kotahi i tuhia e ia i te moutere o Patamo. Koinei te kōrero o taua whiti:
Ka whakatūpato ahau i te hunga katoa e rongo ana i ngā kupu poropiti i roto i tenei pukapukaKi te tāpirihia e tetahi ki ēnei, ka tāpirihia e te Atua ki a ia ngā whiu kua whakaahuatia i roto i tenei pukapuka... (Revelation 22: 18)
Kāore rawa he kōrero i konei mō te Paipera anake te mana whakahaere mō ngā take whakapono me ngā matatika, ahakoa e whakaae ana ahau he whakaaro kino rawa te tango, te whakarerekē rānei i tētahi o ngā tuhinga o te Paipera.
Hei whakamutunga, e mea ana a Hato Paora, ki te kauwhau tetahi i tētahi rongopai rerekē, kia kanga ia. Engari ko tēhea rongopai tāna e kōrero nei, ā, kei hea? E ai ki taua Hato Paora anō, koinei tonu te mea i whakaakona e Ia me ngā Apotoro, ehara i te mea i roto i ētahi o ā rātou reta anake, engari i roto anō hoki i kāore i tuhia tikanga:
Nō reira, e ngā teina, kia tū pakari koutou, kia mau ki ngā whakarerenga iho i whakaakona ki a koutou, e te tangata rānei waha whakapuakitanga, nā tētahi rānei reta o tā mātou. (2 Tesalonika 2: 15)
E whakamoemiti ana ahau ki a koutou, mō koutou e mahara ana ki ahau i ngā mea katoa, e pupuri ana hoki i ngā whakarerenga iho, i aku i tuku atu ai ki a koutou. (1 Koriniti 11: 2)
E mārama ana i roto i ēnei kōrero ko te mana kotahi mō te mea pono me te mea kāore, he aha ngā kōrero tuku iho pono me te mea kāore, i ahu mai i te kupu o ngā Apotoro, nā te mea koinei tonu te mea ratou riro nā Ihu tonu:
Kua riro mai hoki i ahau i te Ariki taku i tuku atu ai ki a koutou… (1 Koriniti 11:23; tirohia 11:2)
Ina hoki, e whakaū ana a Hato Paora ki a Timoti koia tēnei e kore Ko te Karaipiture te ra te mana o ēnei "tikanga tuku iho" engari ko te Hāhi, ko ngā kōhatu ora, ko ngā Apotoro tōna turanga:[2]tirohia te Whakakitenga 21:14
Kia matau koe ki te tikanga o tāu whanonga i roto i te whare o te Atua, ko te hahi ia a te Atua ora, ko te pou me te turanga o te pono. (1 Timoti 3: 15)
Ko te pou me te turanga o te pono ko te Hāhi, ehara i te Paipera, i ahu mai i te Hāhi. Ko te whakaakoranga o Te Karaipiture Tapu, i whakatairangatia e Martin Luther i te rautau 16, kāore i te kitea i roto i ngā Karaipiture, ā, kei te whakahēngia hoki e ngā Karaipiture.
Te Pou me te Tūāpapa o te Pono
O te akoranga, kāore he Paipera i mua e mōhiotia ana e tātou i te tīmatanga o te Hāhi tuatahi ki te kauwhau i te Kupu. He raruraru tēnā mō te hunga e whakatairanga ana i Sola Karaipiture. Me pēhea te whakaako i te whakapono mēnā kāore i a rātou he pukapuka Paipera hei tohatoha? Nā te mea i tuhia ngā Rongopai me ngā reta me ngā reta maha i ētahi wā i muri i ngā tekau tau maha, ā, ahakoa i taua wā, kāore i te wātea tonu ki ngā hapori katoa i roto i te āhua tuhituhi. Nō reira, me pēhea te tuku pono i te "rongopai" ki ngā hapori Karaitiana e tipu haere ana?
Ko te whakatau a te kaituhi hītori o te hāhi o mua, a JND Kelly, he Porotetani:
Ko te whakautu tino marama na nga apotoro i tuku a waha ki te Hahi, i tuku ai i era whakatupuranga ki tera whakatupuranga. - Nga Maatauranga Karaitiana moata, 37
Ko te whakatupuranga tuatahi o nga Karaitiana kaore ano kia oti te Kawana Hou, a ko te Kawenata Hou ano hoki e whakaatu ana i te mahinga o te tikanga tuku iho. -Catechism o te Ekalesia Katorika (CCC), nama 83
Kāore a Ihu i hoatu he pukapuka, he puranga pepa iti rānei ki ngā Apotoro, engari i whakapuakina e ia tēnei "tikanga ora" ki a rātou. waha-waha I tukuna anō hoki i roto i ngā huarahi e rua: tuatahi, mā te waha…
…nā ngā apotoro i tuku iho, mā te kupu ā-waha o tā rātou kauwhau, mā te tauira i hoatu e rātou, mā ngā whare i whakatūria e rātou, ngā mea i riro i a rātou anō — ahakoa nō ngā ngutu o te Karaiti, nō Tōna ara noho me Āna mahi, ahakoa i akohia e rātou i runga i te akiaki a te Wairua Tapu. -CCC, n. 76
Kia tū ahau, nā te mea kei te miharo pea koe i tēnei wā me pēhea te maumahara pono me te whakapuaki i tēnei Tikanga ora e ngā Apotoro me te hunga i whakaakona e rātou. Ko te whakautu he mea whakaari nā Ihu i a rātou he āwhina tipua:
Ia tae mai Oia, te Varua o te parau mau, e arata‘i Oia ia outou i te mau parau mau atoa. (John 16: 13)
Hei tangata kua pau ngā tekau tau e whā kua pahure ake nei ki te ako i ngā whakaakoranga a te Hāhi, ka taea hoki e au te whakaū he mekameka pono tonu mai i te wā o te Karaiti ki tēnei wā. Engari, ehara i te mea kua tae mai tēnei ki a tātou mā te kōrero anake engari mā te tuhituhi anō hoki…
… Na nga apotoro me etahi atu taane i uru atu ki nga apotoro na te Wairua o te Wairua Tapu i tuku mai te kupu whakaoranga ki te tuhituhi… Karaipiture Tapu Ko te korero a te Atua… -CCC, nama 76, 81
I mea a Hato Hoani i roto i tana Reta Tuatoru:
He maha ngā mea hei tuhituhi atu māku ki a koe, engari kāore au e pai kia tuhituhi atu ki te pene, ki te mangumangu rānei: engari e tumanako ana ahau kia kite wawe i a koe, ina kōrero tāua, he kanohi ki te kanohi. (3 Hoani 13-14)
Ko tētahi o aua kōrero kanohi ki te kanohi ki a Hato Hoani i puta i te Matua Apotoro, a Papias o Hierapolis (c. 60-130 AD), e kī ana:
Kāore au e mangere ki te tāpiri atu ki aku whakamārama i ngā mea i akohia e au i mua me te āta whakaaro mai i ngā Perehipiti, ā, kua ata rongoatia e au ki roto i te mahara, me te whakapumau i tōna pono. Nā te mea kāore au i pai ki te hunga e kōrero nui ana, engari ki te hunga e whakaako ana i te pono, ki te hunga rānei e kōrero ana i ngā ture ke, engari ki te hunga e kōrero ana i ngā ture i homai e te Ariki ki te whakapono, ā, i heke iho i te Pono tonu. Ā, ki te mea ka tae mai tētahi akonga o ngā Perehipiti, ka pātai atu ahau ki ngā kōrero a ngā Perehipiti, ki ngā kōrero a Anaru, ki ngā kōrero rānei a Pita, ki ngā kōrero a Piripi, a Tamati, a Hemi, a Hoani, a Matiu, a ētahi atu rānei o ngā ākonga a te Ariki, me ngā mea i kōrerotia e ētahi atu o ngā ākonga a te Ariki, me ngā mea i kōrerotia e Arition me te Perehipiti a Hoani, ngā ākonga a te Ariki. Nā te mea i whakaaro ahau kāore te mea e whiwhihia mai i ngā pukapuka i tino whai hua ki ahau, i te mea i puta mai i te reo ora, pumau. -Aamu o te Ekalesia, Eusebius, Pukapuka III, Upoko 39, n. 3-4
Hei whakarāpopototanga, nga Catechism o te Ekalesia Katorika ta:
Ko te Tikanga Tapu me te Karaipiture Tapu, na, ka herea ngatahi, ka whakawhiti korero tetahi ki tetahi. Mo ratau katoa, ka rere mai i te puna pai o te puna, ka hono mai i roto i etahi ahuatanga hei hanga i tetahi mea, ka neke ki te kaupapa kotahi. —CCC nama 80
Nā wai te mana?
Nā ngā Apotoro me ō rātou uri i tuku iho ki a tātou ēnei kōrero tuku iho me ngā kupu tuhituhi, he mārama noa iho…
… Ko te mahi whakamaori kua whakawhiwhia ki nga pihopa i te honohono ki te kai-whakakapi o Pita, te Pihopa o Roma. —CCC, n. 85

Ngā Pukapuka o te Moana Mate kei roto ngā wāhanga o te Paipera
Ahakoa i rere noa ngā reta, ngā rongopai, me ētahi atu tuhinga mō ngā rautau maha, tae noa ki te Huihuinga o Rōma i raro i te Pāpa Damasus i te tau 382 AD, ā, i muri mai ko ngā kaunihera o Hippo (393 AD) me Carthage (393, 397 A,D,) ka whakatauhia he aha ngā mea ka whakaurua ki roto i te Kawenata Hou me te Kawenata Tawhito e mau nei i a tātou i ēnei rā - te "canon" o te Paipera.[3]Kia mōhio: I te wā o te Whakahoutanga, i tangohia e ngā kaiwhakahou Porotetana e whitu ngā pukapuka mai i te canon o te Kawenata Tawhito, e kiia nei e ngā Katorika ko ngā pukapuka deuterocanonical. Kei roto i ēnei pukapuka ko Topita, ko Iuriti, ko te Whakaaro Nui, ko Eklesiatikus [ko Hiraka rānei], ko Paruku, me te 1 me te 2 Makapi. I taua wā, i reira anō ētahi atu tuhinga, pērā i ngā reta e whitu a Ignatius, te Reta a Clement [te tuawhā o ngā pāpa] ki ngā Koriniti, te Didache, me Te Hepara i whakanuia e te tini o ngā Karaitiana. Engari i whakatauhia ēnei kia kaua e "whakaaweawetia" me te kore e uru ki te kanona o te Karaipiture.
Ara, hei te Mana Whakahaere o te Hāhi (arā, te mana whakaako), ko rātou anake te "pūtāhui whakapono" i tukuna ki a rātou hei paerewa kotahi e kore e taea anake te whakawā i ētahi atu tuhinga, engari kia pono ai hoki whakamaori te tikanga tuatahi o ngā Karaipiture. Kia mārama:
… Ko tenei Magisterium ehara i te mea nui ake i te Kupu a te Atua, engari he kaimahi na ia. He whakaakoranga anake nga mea kua tukuna ki a ia. Na te whakahau a te Atua me te awhina o te Wairua Tapu, ka whakarongo ia ki tenei, ka tiakina e ia kia tino kitea. Ko nga mea katoa e kii ana mo te whakapono kua whakaatuhia mai e te Atua i ahu mai i tenei purongo whakapono kotahi. -CCC, n. 86
Ae, e ai ki taku kaipānui Porotetana me hoki tātou ki te Karaipiture anake hei whakatau i ngā pātai whakapono (pēnei i te wahinetanga tonu o Meri, te purekatorio, te kore e taea e te Pāpa te hapa, me ērā atu). Engari kāore ia i te pono i tēnei wā, ki taku whakaaro. Nā wai te whakamāramatanga o te Karaipiture e whakaarohia ana e ia? E mano tini ngā whakapono Porotetana e tū ana i ēnei rā. tika nā te mea kāore e taea e rātou te whakaae ki tētahi whakamāramatanga mana o ētahi Karaipiture — ā, ka wehewehe rātou tetahi i tetahi. Heoi, ko te Kupu tonu a te Atua e whakamahia ana e rātou e whakatūpato ana i a rātou:
Kia mōhio koutou ki tēnei i te tuatahi, kāhore he poropititanga o te karaipiture e ahu mai ana i te tikanga a te tangata ake... (2 Pita 1: 20-21)
He kōrero whakamiharo kei roto i ngā Mahi a ngā Apotoro hei rongoā mō Sola Karaipiture. I te wā i haere mai ai tētahi Etiopiana i Hiruharama e pānui ana i ngā Karaipiture, ka tūtaki ia ki a Piripi. Nā te Wairua Tapu i whakaaweawe te Apotoro, ka piki atu ki tana hariata, ka ui ki te unaka:
“E mārama ana koe ki tāu e pānui nei?” Ka whakahoki ia, ka mea, “Me pēhea ahau, ki te kore tetahi e whakaako i ahau?” Nā, ka mea ia ki a Piripi kia eke ki roto kia noho tahi me ia. (Nga Mahi 8: 30-31)
Koinei te huarahi whakaiti e tika ana kia tangohia e tātou katoa i mua i te Kupu a te Atua, i tukua iho ki a tātou i roto i ngā tau mai i a Piripi me ōna hoa Apotoro. Me tono tātou kia eke rātou ki roto i tā tātou hariata, me kī, nā te mea ko te Hāhi te "pou me te turanga o te pono," ehara i te mea nāku ake. Nā te mea he mea kei roto i te Paipera kāore i te mārama tonu; he pono kei reira i whakaakona e Ihu, he mea i mahia e ia, kāore i te tuhia katoatia, e ai ki tā Hato Hoani (tirohia a Hoani 20:30, 21:25, Ngā Mahi 1:3).[4]I roto i ngā Mahi 20:35, ka rongo tātou i a Hato Paora e mea ana ki ana kaiwhakarongo: “Kia mahara ki ngā kupu a te Ariki, a Ihu, i mea nei ia, ‘He nui atu te hari o te hoatu i te whiwhi.’ Kāore tēnei kōrero i roto i ngā Rongopai, he tohu tēnei kāore i tuhia katoatia ētahi o ngā whakaakoranga me ngā kōrero a Ihu, e ai ki a Hato Hoani. He whakapono me ngā mahi i tangohia e te Hāhi, i whakawhanakehia hoki mai i te Kawenata Tawhito, i roto tonu i te horopaki o katoa ngā kōrero tuku iho, me ngā kōrero tuku iho i riro mai i a Ihu rātou ko āna Apotoro.
Ara, ko te "Ārai Parepare", e ai ki tāku kaipānui Porotetana, ehara i te Paipera anake, engari ko te Paipera a te Ekalesia.
E maarama ana, i roto i nga whakaritenga mohio nui a te Atua, ko te Tuwhiria Tapu, ko te Karaipiture Tapu me te Magisterium o te Hahi e tino hono ana, e hono ana kaore e tu tetahi o raatau ki te kore etahi atu. Ko te mahi tahi, ia ahua, i raro i te mahinga a te Wairua Tapu kotahi, he pai ta raatau awhina ki te whakaoranga o nga wairua. —CCC, n. 95
Ā, kua mārama tēnei mai anō i te tīmatanga:
He mea tika kia ngohengohe ki ngā pirihi i roto i te Hāhi [tirohia Hiperu 13:17] — te hunga, e ai ki taku i whakaatu ai, kei a rātou te mana tuku iho i ngā apotoro; te hunga, me te mana tuku iho o te pīhopa, kua whiwhi i te aroha pono o te pono, i runga anō i tā te Matua i pai ai. —St. Irenaeus o Lyons (189 AD), Ki nga Heresies, 4: 33: 8
He Whakatūpato mō te Whakaaroaro Whaitake
I mua i te kakenga o Ihu ki te rangi, i whakahau ia i ngā apotoro tekau mā tahi e toe ana:
Na reira haere, meinga hei akonga nga iwi katoa… whakaakona ratou kia mau ki nga mea katoa i whakahaua e ahau ki a koutou. (Matthew 28: 19-20)
He aha rā te tangata e kore ai e tahuri ki ēnei Apotoro, me ō rātou uri, kia tino mōhio ai kei te whiwhi ia i "ngā mea katoa" i whakaakona e Ihu, me pēhea hoki te mārama ki tēnā? He aha koe e kore ai e tahuri ki aua uri i kohikohi i ngā tuhinga pono o te Hāhi tuatahi ki roto i tētahi "paipera" kia mārama ai ki ōna whārangi? E ai ki tā Pita, te pōpa tuatahi, mō ngā tuhinga a Paora:
Kei roto i ēnei mea ētahi mea e uaua ana ki te mārama, e whakaputa ketia ana e te hunga kuware, e te hunga kore pumau, ā, ka ngaro rātou, pērā tonu me tā rātou mahi ki ērā atu Karaipiture. (Pet. 2: 3: 16)
Nō reira, i kōrero tika a Pāpa Penetito XVI mō te mōrearea o te whakamaoritanga whakawahi-ā-ia anō i tana whaikōrero ki te Hui Ekumene i Niu Ioka 18 tau ki muri:
Ka hurihia ngā whakapono me ngā mahi Karaitiana taketake i roto i ngā hapori e ngā mea e kiia nei ko ngā "mahi poropiti" e ahu mai ana i tētahi tikanga whakamaori. [tikanga whakamaori] kāore i te rite tonu ki te Tuhinga o te Karaipiture me te Tuku Iho. Nō reira, ka whakarērea e ngā hapori te ngana ki te mahi hei tinana kotahi, ka whiriwhiria kētia te mahi i runga i te whakaaro o ngā "kōwhiringa ā-rohe." I tētahi wāhi o tēnei tukanga ka ngaro te hiahia mō te… hononga ki te Hāhi i ngā wā katoa, i te wā tonu e ngaro ana te ao i ōna tūnga, e hiahia ana ki tētahi kaiwhakaatu kotahi e whakatenatena ana ki te mana whakaora o te Rongopai. (tirohia Rom 1: 18-23). —POPE BENEDICT XVI, St. Joseph's Church, New York, Aperira 18th, 2008
Ka mutu taku kōrero me ētahi whakatūpato e rua e tika ana, e whai whakaaro ana hoki, i runga i ngā "tohu o ngā wā" me te pōhēhētanga o ō tātou rā:
E ngā teina, he whakahau tēnei nā mātou ki a koutou i runga i te ingoa o tō tātou Ariki, o Ihu Karaiti, kia tahuri ke koutou i tetahi teina e he ana te whakahaere, kāore nei e rite ki ā mātou whakarerenga iho i roto i a rātou. (2 Tesalonika 3: 6)
Kia mahara tatou ko nga tikanga, te whakaakoranga, me te whakapono o te Hahi Katorika mai i te timatanga, i hoatuhia e te Ariki, i kauwhautia e nga Apotoro, i tiakina e nga Matua. I runga i tenei i tu ai te Hahi; a ki te mawehe atu tetahi i tenei, e kore ia e kiia i muri nei he Karaitiana ranei. —Hat. Athanasius (360 AD), E wha nga Reta ki te Serapion o te Toru tekau 1, 28
Te pānui e pā ana
Te Raru Nui of sola Scriptura
Te Whakakitea o te Pono o te Pono
Ka nui te mihi mo o inoi me to tautoko.
Mauruuru koe!
Ki te haerere me Mark i roto te Na Kupu,
paatohia te haki i raro nei ki ohauru.
Kaore e tukuna to imeera ki tetahi atu.
Inaianei kei runga Telegram. Pāwhiri:
Whaia a Tohu me nga tohu o nga wa o te ra i runga i te MeWe:

Whaia nga tuhinga a Maka ki konei:
Whakarongo mai ki enei:
Tuhinga o mua
| ↑1 | 2 Timothy 3: 16 |
|---|---|
| ↑2 | tirohia te Whakakitenga 21:14 |
| ↑3 | Kia mōhio: I te wā o te Whakahoutanga, i tangohia e ngā kaiwhakahou Porotetana e whitu ngā pukapuka mai i te canon o te Kawenata Tawhito, e kiia nei e ngā Katorika ko ngā pukapuka deuterocanonical. Kei roto i ēnei pukapuka ko Topita, ko Iuriti, ko te Whakaaro Nui, ko Eklesiatikus [ko Hiraka rānei], ko Paruku, me te 1 me te 2 Makapi. |
| ↑4 | I roto i ngā Mahi 20:35, ka rongo tātou i a Hato Paora e mea ana ki ana kaiwhakarongo: “Kia mahara ki ngā kupu a te Ariki, a Ihu, i mea nei ia, ‘He nui atu te hari o te hoatu i te whiwhi.’ Kāore tēnei kōrero i roto i ngā Rongopai, he tohu tēnei kāore i tuhia katoatia ētahi o ngā whakaakoranga me ngā kōrero a Ihu, e ai ki a Hato Hoani. |


