It-Tindif Etniku ta’ Gaza

 

...jippermettu d-dħul ta' għajnuna umanitarja dinjituża
u ...temm l-ostilitajiet,
li l-prezz ta’ qsim il-qalb tiegħu jitħallas
mit-tfal, l-anzjani, u l-morda.
—PAPA LEO XIV, 21 ta' Mejju, 2025
Aħbarijiet tal-Vatikan

 

jew fuq YouTube

 

TIċ-ċpar tal-gwerra huwa oħxon illum il-ġurnata — il-propaganda hija bla waqfien, il-gideb huwa mifrux, u l-korruzzjoni saħansitra aktar. Il-midja soċjali hija mimlija kummenti bla edukazzjoni, emozzjoni sfrenata, u sinjali ta’ virtù hekk kif in-nies juru ma’ liema naħa se “joqogħdu”. Xi ngħidu jekk niddefendu lill-innoċenti kollha li qed jiġu milquta?

 

Is-Sitwazzjoni

L-attakk terroristiku orribbli fuq festival tal-mużika Iżraeljan li qatel aktar minn 360 ruħ[1]npr.org F'Ottubru 2023, dan żviluppa f'dak li jidher dejjem aktar bħala ġenoċidju tan-nies ta' Gaza. Naturalment, Iżrael kellu kull dritt li jressaq lil dawn it-terroristi quddiem il-ġustizzja u jfittex li jeħles lill-ostaġġi. Iżda dak li beda bħala kampanja militari ta' preċiżjoni apparenti biex jeqirdu s-suldati tal-Ħamas u l-mexxejja tagħhom irriżulta f'ibbumbardjar fuq skala wiesgħa ta' kwartieri Palestinjani sħaħ,[2]Apparti l-ibbumbardjar li issa ħa l-ħajjiet ta’ aktar minn 55,000 ruħ (53,528 Palestinjan u 1,706 Iżraeljan), skont iċ-ċifri uffiċjali tal-Ministeru tas-Saħħa ta’ Gaza, dan jinkludi 166 ġurnalist u ħaddiem tal-midja, 120 akkademiku, u aktar minn 224 ħaddiem tal-għajnuna umanitarja. L-akkademiċi stmaw li 80% tal-Palestinjani maqtula huma ċivili. Naturalment, dawn l-istatistiċi ppubblikati fuq Wikipedija huma miftuħa għal skrutinju. aktar minn 94% tal-isptarijiet kollha fil-Medda ta' Gaza huma mħassra jew meqruda,[3]min.int Jista 22, 2025 u kellhom bżonn kbir ta’ ikel u għajnuna li ma kinux qed jaslu jew li bilkemm kienu qed jaslu. 

Disa’ xhur ilu, il-ministru tal-finanzi ta’ Iżrael, Bezalel Smotrich, qajjem rabja internazzjonali meta qal, “Ħadd fid-dinja mhu se jħallina mmutu bil-ġuħ żewġ miljun ruħ, anke jekk dan jista’ jkun ġustifikat u morali sabiex neħilsu lill-ostaġġi.”[4]The Guardian, Awissu 8, 2024 Nissoponi li ma kienx qed jiċċajta għax l-imblokk tal-bżonnijiet ta' Iżrael wassal lill-IPC (Klassifikazzjoni tal-Fażi tas-Sigurtà tal-Ikel Integrata tal-Programm Dinji tal-Ikel) biex toħroġ twissija li "l-popolazzjoni kollha [ta' Gaza] qed tiffaċċja livelli għoljin ta' insigurtà tal-ikel akuta, b'nofs miljun ruħ (wieħed minn ħamsa) jiffaċċjaw il-ġuħ.”[5]ipcinfo.org 

Il-popolazzjoni kollha ta' 2.1 miljun ruħ ta' Gaza qed tiffaċċja nuqqas ta' ikel fit-tul, bi kważi nofs miljun ruħ f'sitwazzjoni katastrofika ta' ġuħ, malnutrizzjoni akuta, nuqqas ta' ikel ikkawżat minn ġuħ, mard u mewt. Din hija waħda mill-agħar kriżijiet tal-ġuħ fid-dinja, li qed tiżvolġi f'ħin reali. -Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, Mejju 12, 2025

Human Rights Watch diġà kienu qed jirrappurtaw l-aħħar sena l-imwiet tat-tfal minħabba l-ġuħ u l-malnutrizzjoni,[6]hrw.org filwaqt li l-kap umanitarju tan-NU Tom Fletcher ħareġ twissija qawwija aktar kmieni din il-ġimgħa li 14,000 tarbija f'Gaża jistgħu jmutu fi żmien 48 siegħa jekk ma jirċevux nutrizzjoni u kura urġenti. Anke l-eks Prim Ministru Iżraeljan Ehud Olmert qal li l-azzjonijiet attwali ta' Iżrael f'Gaża huma "qrib ħafna ta' delitt tal-gwerra."[7]Mejju 21, 2025, ĦIN

 
Ir-Reazzjonijiet

Ir-reazzjonijiet madwar id-dinja kienu daqstant polarizzanti daqs il-kunflitt innifsu, bi ftit sens komun bejniethom. U hawn, wieħed jista’ jikteb ktieb dwar l-istorja, it-tensjonijiet sottostanti, u l-problemi reali li kemm il-Palestinjani kif ukoll l-Iżraeljani jiffaċċjaw fil-koeżistenza tagħhom li spiss tkun bla paċi. Min huma eżattament il-“ħżiena” mhux dejjem faċli biex jiġi definit, għalkemm il-Ħamas iħalli ftit lok għall-interpretazzjoni. Pereżempju, il-Palestinjani f’Gaża bħalissa huma jipprotestaw kontra Ħamas li spiss użawhom bħala tarki umani[8]L-akkużi jmorru fid-direzzjoni opposta wkoll. Ara “L-użu ta' tarki umani minn Iżrael f'Gaża kien sistematiku" u ppersegwitaw lil dawk li jopponuhom. Eżempju konkret:

L-aħħar protesti ġew provokati minn kummenti minn Sami Abu Zuhri, uffiċjal tal-Ħamas ibbażat fil-Qatar, li rrefera għall-għadd ta’ mwiet f’Gaża bħala “kalkoli materjali” għall-grupp terroristiku. “Fir-rigward tal-martri [maqtul fil-gwerra] — il-ġuf tan-nisa ta’ Gaza se jwelldu d-doppju. Dan huwa prezz li jrid jitħallas,” qal Abu Zuhri. —Fondazzjoni għad-Difiża tad-Demokraziji (FDD), 22 ta' Mejju, 2025, fdd.org 

Ukoll, dan ovvjament ma tantx intlaqa’ tajjeb minn ħafna Palestinjani. Joe Truzman, Editur f’FDD’s Ġurnal tal-Gwerra Twila, jgħid, 

L-oppożizzjoni pubblika għall-Ħamas fi ħdan il-Medda ta’ Gaza tinvolvi riskju personali konsiderevoli. Filwaqt li l-kritika tal-azzjonijiet tal-grupp Iżlamiku diġà hija perikoluża, is-sejħa miftuħa għat-tneħħija tiegħu mill-poter taqsam limitu ferm aktar perikoluż - wieħed li jipprovoka soppressjoni vjolenti. Madankollu, il-ħolqien ta’ tali dissens matul il-gwerra jirrifletti għarfien dejjem jikber fost segmenti tal-popolazzjoni Palestinjana li l-ħakma tal-Ħamas ikkawżat biss tbatija, qerda, u kunflitt perpetwu. -ibid.

Ovvjament, Iżrael għandu opinjoni differenti, u milli jidher iżomm lill-popolazzjoni kollha ta’ Gaza responsabbli talli ppermettiet li l-Ħamas teżisti hemmhekk fl-ewwel lok. Il-Prim Ministru Iżraeljan Benjamin Netanyahu jgħid li Iżrael se jikkontrolla “l-Gaza kollha” wara l-aħħar offensiva militari tiegħu, filwaqt li tidwi d-dikjarazzjoni tal-President tal-Istati Uniti Donald Trump li l-proprjetà immobbli ta’ Gaza għandha tiġi trasformata fir-“Riviera tal-Lvant Nofsani”.[9]aljazeera.com (bħallikieku n-nies ma sofrewx biżżejjed hemmhekk.)

Qabel dan il-kunflitt, Iżrael kien qed jirrestrinġi dejjem aktar il-libertajiet tal-Palestinjani fir-reġjun kollu. Id-djar tagħhom ġew imwaqqa’ bil-bulldozers u nbnew insedjamenti Lhud minflokhom, ħafna drabi fl-aktar postijiet mixtieqa; l-ilma u l-elettriku huma ristretti biss għall-Palestinjani; u nbnew ċnut u ħitan kbar madwar l-enklavi tagħhom biex jirrestrinġu l-moviment tan-nies, u b’hekk bliet bħal Betlehem biddlu f’ghettos veri u nnifishom.

Meta żort l-Iżrael diversi snin ilu, bqajt ixxukkjat meta rajt ħitan enormi u torrijiet tal-għassa armati hekk kif għaddejna minn Betlehem. Id-dehra tal-kampijiet tal-konċentrament Nażisti kienet inkonfondibbli, ironija li ħallietna bla nifs. Ix-xufier tal-karozza tal-linja tagħna, Palestinjan Kristjan f'għoxrinijietu, qal li martu qatt ma setgħet titlaq minn Betlehem. ħajjitha kollhaL-uniku laħam li kien iservi l-lukanda tagħna li kienet qed titmermer kien hot dogs minħabba l-embargos fuq l-ikel u l-faqar. Nista’ nkompli nispjega x’kien jidher ċar li kien stat oppressiv għall-Palestinjani, il-Kristjani u l-Musulmani bl-istess mod. 

Ritratti li ħadt fl-2019 fid-daħla ta' Betlehem

U hawn naslu għall-“catch 22”, id-diżastru ċirkolari ta’ din is-sitwazzjoni kollha. L-Islam ma jridx li l-Istat Lhudi jeżisti,[10]Il-kunċett ta’ “Dar al-Harb” (l-art tal-gwerra) jirreferi għal territorji li mhumiex taħt il-ħakma Iżlamika. Xi studjużi Iżlamiċi argumentaw li Iżrael huwa “Dar al-Harb” li jrid jiġi konkwistat u miġjub taħt il-ħakma Iżlamika. Madankollu, ħafna Musulmani, inklużi dawk f’Iżrael u fix-Xatt tal-Punent, huma impenjati għal koeżistenza paċifika mal-Lhud u jappoġġjaw is-soluzzjoni ta’ żewġ stati. Rajt dan il-ftehim paċifiku waqt li qgħadt f’Betlehem. u uża t-terroriżmu bħala l-arma ewlenija. Iżrael wieġeb billi żied ir-restrizzjonijiet u l-azzjonijiet militari li, min-naħa tagħhom, rawmu riżentiment u fl-aħħar mill-aħħar rawmu terroristi ġodda. L-aħħar azzjonijiet militari ta’ Iżrael, li kellhom il- Id-dehra ta’ tindif etniku, mhux biss se jrabbu ġenerazzjoni oħra ta’ terroristi iżda jistgħu faċilment iwasslu lill-Istat fi gwerra deċiżiva man-nazzjonijiet Għarab tal-madwar. 

It-tweġiba, skont ħafna inkluż Benedittu XVI, hija għal soluzzjoni ta’ żewġ stati. Fiż-żjara tiegħu fil-Lvant Nofsani fl-2009, il-mejjet Papa għamel l-appell:

Ħa jkun rikonoxxut universalment li l-istat ta’ Iżrael għandu d-dritt li jeżisti u li jgawdi l-paċi u s-sigurtà fi ħdan fruntieri miftiehma internazzjonalment. Ħa jkun rikonoxxut ukoll li l-poplu Palestinjan għandu d-dritt għal art twelidu sovrana u indipendenti, li jgħix b’dinjità u li jivvjaġġa liberament. —15 ta' Mejju, 2009, Franza 24

Ċertament, dan huwa possibbli biss jekk rieda tajba teżisti fuq iż-żewġ naħat — xi ħaġa li tidher dejjem aktar impossibbli, ħlief għal intervent divin. 

 

Il-Problema taż-Żjoniżmu

Il-kampusijiet tal-kulleġġi saru d-dar ta’ protesti morri u maqsuma — sforz biex “tiġi globalizzata l-intifada [ir-rivoluzzjoni]” kontra l-okkupazzjoni Iżraeljana – filwaqt li t-toroq tal-belt raw vjolenza antisemitika dejjem tikber, bħall-qtil ta’ dik il-koppja żagħżugħa mill-Ambaxxata Iżraeljana li kienu se jingħarsew.[11]nationalpost.com (Ħa jingħad b'mod inekwivoku li kwalunkwe forma ta' antisemitiżmu u mibegħda lejn il-poplu Lhudi hija ħażina). Hawnhekk ukoll, it-twissijiet ripetuti ta' papa wara papa jibqgħu ma jingħatawx widen, inkluż dak tal-pontifex li għadu kif ġie elett:

Irridu lkoll ninsisti fuq it-tfittxija għall-paċi u t-twaqqigħ tal-armi. Ma nistgħux insolvu l-problemi permezz tal-vjolenza. —IL-PAPA LEO XIV, intervista ma’ Espressjoni tas-Semajnarju; Mejju 11, 2025, united24media.com

Madankollu, ħafna Kristjani huma jiġġustifikaw id-dritt ta' Iżrael li jillivella Gaza, billi jiċċitaw it-twemmin skritturali tagħhom li l-poplu Lhudi huwa mwiegħed l-artijiet tal-Palestina, u għalhekk, għandu kull dritt li jistabbilixxi stat nazzjonali, anke bl-użu tal-forza. Dan it-twemmin huwa magħruf bħala Żjoniżmu, u huwa mifrux fost il-Kristjani Evanġeliċi Amerikani.[12]Għalkemm mhux il-Lhud kollha jaċċettaw l-idea: cf. hawn Jekk ma “tibqax ma’” Iżrael, kif jgħidu, allura qed “topponi lil Alla.”

Il-problema b’dak l-argument hi li kien Alla nnifsu li ħareġ il-kmandament lill-Iżraelin: “La toqtolx.”[13]Eżodu 20: 13 Meta dan ma baqax japplika għall-poplu Lhudi? Ukoll, le. Id-difiża personali hija ħaġa waħda; il-ġuħ krudili ta’ popolazzjoni sħiħa hija ħaġa oħra. Għalhekk, id-“drittijiet” tal-Iżraelin huma limitati mil-liġi morali mogħtija lilhom (litteralment) minn Alla nnifsu.  

Iż-Żjoniżmu mhuwiex tagħlim fit-Tradizzjoni Sagra. Fl-aħjar każ, il-Knisja Kattolika tirrikonoxxi li l-poplu Lhudi għandu rwol ċentrali fl-istorja tas-salvazzjoni, waħda li għadha mhix kompluta. Kif kiteb San Pawl:

...ebusija ġiet fuq Iżrael f'parti, sakemm jidħol l-għadd sħiħ tal-Ġentili, u b'hekk Iżrael kollu jiġi salvat... (Rumani 11: 25-26) [14]L-“inklużjoni sħiħa” tal-Lhud fis-salvazzjoni tal-Messija, wara “l-għadd sħiħ tal-Ġentili”, se tippermetti lill-Poplu ta’ Alla jilħaq “il-qies tal-milja ta’ Kristu”, fejn “Alla jkun kollox f’kulħadd.” -Katekiżmu tal-Knisja Kattolika, n. 674

Fil-kummentarju tiegħu “Grazzja u Vokazzjoni Mingħajr Rimors”, il-Papa Benedittu XVI probabbilment jagħti l-aktar fehim ċar tad-“drittijiet” ta’ Iżrael modern f’termini tat-teoloġija Kattolika attwali:

Il-kwistjoni ta’ x’għandu jsir mill-proġett Żionista kienet kontroversjali wkoll għall-Knisja Kattolika. Mill-bidu, madankollu, il-pożizzjoni dominanti kienet li akkwist ta’ art mifhum teoloġikament (fis-sens ta’ messianiżmu politiku ġdid) ma kienx aċċettabbli. Wara t-twaqqif ta’ Iżrael bħala pajjiż fl-1948, ħarġet duttrina teoloġika li eventwalment ippermettiet ir-rikonoxximent politiku tal-Istat ta’ Iżrael mill-Vatikan. Fil-qalba tagħha hemm il-konvinzjoni li stat mifhum strettament teoloġikament — stat ta’ fidi Lhudija [Glaubenstaat] li jqis lilu nnifsu bħala t-twettiq teoloġiku u politiku tal-wegħdiet — huwa inkonċepibbli fl-istorja skont il-fidi Nisranija u kuntrarju għall-fehim Nisrani tal-wegħdiet. Fl-istess ħin, madankollu, ġie ċċarat li l-poplu Lhudi, bħal kull poplu, kellu dritt naturali għall-art tiegħu stess. Kif diġà indikat, kien jagħmel sens li jinstab il-post għalih fil-post storiku fejn kien jgħix il-poplu Lhudi. -Communio, pġ. 178

Fi kliem ieħor, il-poplu Lhudi għandu dritt għal Stat — kif għandhom il-Palestinjani. “S’issa, il-Vatikan irrifjuta reliġjużi “ġustifikazzjoni għall-Istat ta’ Iżrael,” jikkonkludi Helmut Hoping tal-Kunsill taċ-Ċentri dwar ir-Relazzjonijiet Lhud-Kristjani.[15]ccjr.us Filwaqt li San Pawl afferma li “d-doni u s-sejħa ta’ Alla huma irrevokabbli,”[16]Romance 11: 29 L-awtur tal-Ittra lill-Lhud jitkellem dwar “Ġerusalemm tas-sema… il-belt ta’ Alla l-ħaj” (Lhud 12:22): “Għax hawn m’għandniex belt dejjiema,” jgħid, “imma qed infittxu dik li għad trid tiġi.”[17]Lhud 13: 14 Għalhekk, filwaqt li l-Iskrittura titkellem dwar restawr ta’ Ġerusalemm lill-Poplu Magħżul,[18]eż. Żak 8:8, Ġeremija 31:10, 12; Eżekjel 37:24, 27 Mhuwiex qed jirreferi għal restawrazzjoni politika. Madankollu, xi Missirijiet tal-Knisja għallmu, fuq kelma l-Appostlu San Ġwann, li Ġerusalemm kellha ssir iċ-ċentru reliġjuż tal-Kristjaneżmu wara l-mewt tal-Antikrist:

Jien u kull Nisrani Ortodoss ieħor inħossni ċerti li se jkun hemm irxoxt tal-laħam segwit minn elf sena f'belt mibnija mill-ġdid, isebbaħ u mkabbra, kif kien imħabbar mill-Profeti Eżekjel, Isaias u oħrajn ... Raġel fostna bl-isem ta 'Ġwanni, wieħed mill-Appostli ta' Kristu, irċieva u bassar li s-segwaċi ta 'Kristu kienu joqogħdu f'Ġerusalemm għal elf sena, u li wara se ssir il-qawmien u l-ġudizzju universali u, fil-qosor, ta' dejjem. —St. Justin Martri, Djalogu ma 'Trypho, Kap. 81, Il-Padri tal-Knisja, Wirt Kristjan (aqra għaliex dan huwa mhux ereżija: Millenarjaniżmu – X'inhu u x'inhu Mhux)

Ta’ min jinnota li l-Knisja ċaħdet ukoll l-hekk imsejħa “teoloġija tas-sostituzzjoni” — it-twemmin li l-Kattoliċiżmu ħa post il-Patt il-Qadim u li l-Knisja ssostitwiet lil Iżrael għalkollox. Pjuttost, il-Knisja temmen li hi twettiq tat-Testment il-Qadim u li l-poplu Lhudi għadu għandu rwol misterjuż fl-istorja tas-salvazzjoni.  

Għax jekk int ġejt maqtugħ minn dak li min-natura tiegħu hu żebbuġ selvaġġ, u tlaqqamt, kontra n-natura, f’wieħed ikkultivat, kemm aktar dawk [il-poplu Lhudi] li jappartjenu għalih min-natura jitlaqqmu lura fis-siġra taż-żebbuġ tagħhom stess. (Rumani 11: 24)

Għalhekk, id-dmir tal-Knisja Kattolika llum hu li tkompli tirripeti t-tħabbira tal-anġli li ħabbru t-twelid tas-Salvatur:

Glorja lil Alla fl-għoli tas-smewwiet; u paċi fl-art lill-bnedmin ta’ rieda tajba. (Luqa 2:14; traduzzjonijiet oħra jgħidu “paċi fost il-bnedmin li magħhom jogħġob!” jew “li fuqhom tistrieħ il-favur Tiegħu”)

Ġesù jafferma li “se jkun hemm merħla waħda u ragħaj wieħed.” Il-Knisja u l-Ġudaiżmu ma jistgħux jitqiesu bħala żewġ toroq paralleli ta’ salvazzjoni, u l-Knisja trid tixhed lil Kristu bħala l-Feddej għal kulħadd… —Kummissjoni għar-Relazzjoni Reliġjuża mal-Lhud, "Fuq il-mod korrett kif tippreżenta l-Lhud u l-Ġudaiżmu"; n. 7; kristjanità.va

Il-paċi li ħabbru l-anġli hija waħda biss Prinċep tal-Paċi, Ġesù Kristu, jista’ jġib. Imma m’hemm l-ebda paċi mingħajr ġustizzja. Għalhekk, il-Kristjani qatt m’għandhom jagħlqu għajnejhom għall-“iżgħar fost l-aħwa” li huma bil-ġuħ, morda, kesħin, jew il-ħabs[19]cf. Matt 25: 31-46 — kemm jekk humiex dawk li qed isofru f’Iżrael jew f’Gaża, fir-Russja jew fl-Ukrajna, u kemm jekk humiex jemmnu jew ma jemmnux.

Għax l-Imħabba ma tiddiskriminax. 

 

Qari Relatat

Ir-Ritorn tal-Lhud

 

Allura grat għat-talb u l-appoġġ tiegħek.
Grazzi!

 

Biex tivvjaġġa ma 'Mark ġewwa il Issa Kelma,
ikklikkja fuq il-banner hawn taħt biex jissottoskrivu.
L-email tiegħek ma tinqasam ma 'ħadd.

Issa fuq Telegram. Ikklikkja:

Segwi lil Mark u s- "sinjali taż-żminijiet" ta 'kuljum fuq MeWe:


Segwi l-kitbiet ta 'Mark hawn:

Isma 'dan li ġej:


 

 

Noti f'qiegħ il-paġna

Noti f'qiegħ il-paġna
↑1 npr.org
↑2 Apparti l-ibbumbardjar li issa ħa l-ħajjiet ta’ aktar minn 55,000 ruħ (53,528 Palestinjan u 1,706 Iżraeljan), skont iċ-ċifri uffiċjali tal-Ministeru tas-Saħħa ta’ Gaza, dan jinkludi 166 ġurnalist u ħaddiem tal-midja, 120 akkademiku, u aktar minn 224 ħaddiem tal-għajnuna umanitarja. L-akkademiċi stmaw li 80% tal-Palestinjani maqtula huma ċivili. Naturalment, dawn l-istatistiċi ppubblikati fuq Wikipedija huma miftuħa għal skrutinju.
↑3 min.int Jista 22, 2025
↑4 The Guardian, Awissu 8, 2024
↑5 ipcinfo.org
↑6 hrw.org
↑7 Mejju 21, 2025, ĦIN
↑8 L-akkużi jmorru fid-direzzjoni opposta wkoll. Ara “L-użu ta' tarki umani minn Iżrael f'Gaża kien sistematiku"
↑9 aljazeera.com
↑10 Il-kunċett ta’ “Dar al-Harb” (l-art tal-gwerra) jirreferi għal territorji li mhumiex taħt il-ħakma Iżlamika. Xi studjużi Iżlamiċi argumentaw li Iżrael huwa “Dar al-Harb” li jrid jiġi konkwistat u miġjub taħt il-ħakma Iżlamika. Madankollu, ħafna Musulmani, inklużi dawk f’Iżrael u fix-Xatt tal-Punent, huma impenjati għal koeżistenza paċifika mal-Lhud u jappoġġjaw is-soluzzjoni ta’ żewġ stati. Rajt dan il-ftehim paċifiku waqt li qgħadt f’Betlehem.
↑11 nationalpost.com
↑12 Għalkemm mhux il-Lhud kollha jaċċettaw l-idea: cf. hawn
↑13 Eżodu 20: 13
↑14 L-“inklużjoni sħiħa” tal-Lhud fis-salvazzjoni tal-Messija, wara “l-għadd sħiħ tal-Ġentili”, se tippermetti lill-Poplu ta’ Alla jilħaq “il-qies tal-milja ta’ Kristu”, fejn “Alla jkun kollox f’kulħadd.” -Katekiżmu tal-Knisja Kattolika, n. 674
↑15 ccjr.us
↑16 Romance 11: 29
↑17 Lhud 13: 14
↑18 eż. Żak 8:8, Ġeremija 31:10, 12; Eżekjel 37:24, 27
↑19 cf. Matt 25: 31-46
Posted fil HOME, SINJALI, IL-PROVI KBIRA.